16 november 2011
hisse
Door
hisse

Veel juridische haken en ogen bij de vorming van een RUD

In het land wordt op dit moment hard gewerkt aan de vorming van verschillende regionale uitvoeringsdiensten (verder RUD). Een RUD gaat voor provincie en gemeenten de complexe en bovenlokale milieu gerelateerde uitvoeringstaken oppakken. De bedoeling is dat de RUD’s per 1 januari 2013 operationeel zijn. Bij het opzetten van de RUD’s spelen onder andere de volgende vragen een belangrijke rol: hoeveel RUD’s per provincie; wel of niet aansluiten bij de veiligheidsregio’s? Voor welk model moet worden gekozen, openbaar lichaam, netwerkmodel….? Welke taken worden straks over- of opgedragen, het basistakenpakket of meer? Bevoegdheid geheel zelf houden of toch kiezen voor mandaat of delegatie? Hoe dient de overgang van formatie te worden geregeld?

De vormgeving van de RUD’s kent een groot procesmatig gehalte. In bovenstaande vragen zit echter ook zeker een juridische component. Het is bij de vorming van een RUD van belang dat deze juridische component wordt herkend en opgepakt. De slagingskans van de vorming van een goed en efficiënt functionerende RUD wordt hiermee vergroot. Twee belangrijke onderdelen bij de vorming van een RUD  worden hier kort besproken.

Het oprichten van een openbaar lichaam of een gemeenschappelijk orgaan en het maken van afspraken omtrent de verdeling  van taken en bevoegdheden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De overdracht van taken en bevoegdheden naar het algemeen en dagelijks bestuur van een openbaar  lichaam of een gemeenschappelijk orgaan wordt geregeld in een gemeenschappelijke regeling. Het IPO heeft voor het opzetten van een RUD een ‘Model gemeenschappelijke regeling RUD’ (verder het Model) ontwikkeld. Het implementeren van het Model vereist echter de nodige ervaring met de toepassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Ten aanzien van het mandateren of delegeren van bevoegdheden is in het Model een zeer algemene bepaling opgenomen waaruit niet duidelijk blijkt  om welke bevoegdheden het gaat en of hier sprake is van overdracht (delegatie) van bevoegdheden of uitvoering namens de colleges (mandaat). Uit jurisprudentie komt naar voren dat het juist op dit onderdeel nog wel eens mis gaat bij het maken van een gemeenschappelijke regeling, hetgeen kan leiden tot ongewenste juridische gevolgen.

In dit kader zijn onder andere de volgende elementen van belang bij het opstellen van een gemeenschappelijke regeling:

–          In de Wgr is vermeld dat in de gemeenschappelijke regeling de belangen van de samenwerking duidelijk dienen te worden benoemd. De bevoegdheden die worden overgedragen dienen namelijk op deze belangen betrekking te hebben; 

–          Het bestuur van een openbaar lichaam en een gemeenschappelijk orgaan  bestaat uit een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. In de gemeenschappelijke regeling moet duidelijk zijn aangegeven aan welk orgaan de bevoegdheden worden overgedragen;  

–          De Wgr biedt de grondslag voor de delegatie aan de organen van het openbaar lichaam of het gemeenschappelijk orgaan. In de regeling moet duidelijk worden aangegeven of en zo ja welke bevoegdheden worden overgedragen (gedelegeerd) door de organen van de deelnemers aan de regeling. In geval van delegatie wordt vervolgens in een mandaatregeling de mandatering door het algemeen of dagelijks bestuur aan ondergeschikten en niet-ondergeschikten geregeld.

Het opzetten van een RUD in de vorm van een gemeenschappelijk orgaan of een openbaar lichaam dient met grote juridische zorgvuldigheid te gebeuren. De gevolgen van een onjuiste overdracht van taken en bevoegdheden in de gemeenschappelijke regeling kunnen grote juridische risico’s met zich meebrengen. Besluiten afkomstig van het algemeen of dagelijks bestuur van een  openbaar lichaam of een gemeenschappelijk orgaan, gebaseerd op bepalingen die strijdig zijn met de Wgr kunnen bijvoorbeeld als onzorgvuldig worden bestempeld of worden vernietigd door de bestuursrechter. Is deze juridische component bij de vorming van een RUD binnen uw provincie voldoende onderkend en krijgt deze de aandacht die het verdient?

RUBRIEK: Bestuursrecht

Reageer